De amulet
Het is 1630 en de heksenjacht is in volle gang. Oude vrouwen, zelfs hele gezinnen met kleine kinderen worden het slachtoffer. Ook over Nina doen verhalen de ronde. Soms weet ze namelijk zomaar dingen over mensen of heeft ze visioenen. Terwijl de geruchten over Nina steeds sterker en grimmiger worden komt ze erachter dat haar moeder als heks is verbrand toen Nina nog heel klein was. Nina’s enige aandenken aan haar is een AMULET. Om te voorkomen dat ook Nina slachtoffer wordt van de nietsontziende heksenvervolging, smokkelt Nina’s tante haar de stad uit. Ze wil Nina uithuwelijken aan een oude boer. Maar Nina voelt daar niets voor en neemt de benen. Dit is het begin van een lange zwerftocht.
Bestel: De amulet – Simone van der Vlugt
FRAGMENT
Na de maaltijd stoot Jutta Nina aan.
`Ga je mee kijken naar die zigeuners?’ sist ze.
`Nu?’ aarzelt Nina.
`Ja, natuurlijk. Ik neem een stukje gewijde kaars mee,’ zegt Jutta. `Dat zal ons beschermen tegen kwade krachten.’
`Maar de Burgpoort is al dicht,’ zegt Nina.
`Dat geeft niet. Naast het tolhuisje staat een boom die tot de stadswal reikt,’ weet Jutta. `Daar kunnen we gemakkelijk in klimmen.’
Nina rilt van opwinding. `Goed, ik ga mee,’ zegt ze met tintelende ogen.
Na de avondmaaltijd sluipen ze door de donkere Herrngasse naar de Burgpoort.
Zonder veel moeite weten ze via een knoestige boom over de stadsmuur te klimmen. Met een plof laten ze zich aan de andere kant in het zand vallen.
`Ze staan een stukje verderop, langs de Tauber,’ fluistert Nina.
`Goed zo, daar staan veel bomen om achter te schuilen,’ fluistert Jutta terug.
Voorzichtig lopen ze in de richting van het kampement. Het staat inderdaad langs de rivier. Nina maakt een gebaar naar de grond en gebukt sluipen de meisjes wat dichterbij. Het is nog niet helemaal donker en de kampvuren van de zigeuners verspreiden veel licht. Er lopen mensen een en weer, anderen zitten rond de vuren. Een oude vrouw roert in een ketel.
`Gekookte christenkinderen,’ fluistert Jutta.
`Of gewoon soep,’ merkt Nina op.
`ja, van gekookte kinderen,’ houdt Jutta vol. `Heb je niet gehoord dat dat kind van de chirurgijn zoek is?’
`Die is toch allang weer gevonden?’ zegt Nina.
`Daar heb ik anders niets van gehoord. En ik weet alles wat er in Rothenburg gebeurt,’ antwoordt Jutta.
Dat gelooft Nina direct. Ze tuurt naar het zigeunerkamp. Een paar honden liggen aan de hoge wielen van de woonwagens vastgebonden. Ze grommen zachtjes als de meisjes zich bewegen.
`Die hebben ons door,’ zegt Nina zachtjes. `We moeten voorzichtig zijn. Ze zijn toch wel goed vastgebonden?’
`Ik hoop het,’ zegt Jutta bezorgd. `Het zijn hellehonden. Als die je te pakken krijgen…’
Opeens grijpt ze Nina bij de arm. Niet ver van hen vandaan staat een oude vrouw. Ze is mager, heeft bruine, gerimpelde huid en grijs haar dat tot aan haar middel reikt. Haar ogen zijn strak op Nina en Jutta gericht. Langzaam heft ze haar hand op en barst los in een stroom van onbegrijpelijke woorden.
Verstijfd blijven Nina en Jutta achter de struiken zitten. De andere zigeuners springen op en nemen een dreigende houding aan.
`Vlug! Wegwezen!’ roept Nina.
MEER OVER ‘DE AMULET’
De amulet is mijn eerste boek en is in 1995 verschenen, maar eigenlijk heb ik een deel van het verhaal al geschreven toen ik pas veertien was. Toen begon ik me namelijk te interesseren voor historische verhalen en omdat ik zelf ook graag verhalen schreef, besloot ik een onderwerp uit de geschiedenis te nemen. Ik was toen erg geïnteresseerd in de gekte rond heksenvervolgingen in de middeleeuwen. Ik heb dat boekje toen opgestuurd naar een uitgeverij maar het werd teruggestuurd. Jaren later, toen ik een lerarenopleiding voor Frans en Nederlands volgde, ontdekte ik met het vak Historische Letterkunde iets voor het leven van zigeuners in de zeventiende eeuw. Ik besloot de avonturen van mijn hoofdpersoon Nina te combineren met wat ik wist over zigeuners.
Vóór ik aan De amulet begon, moest ik heel veel onderzoek doen. Ik was al eens in Zuid-Duitsland geweest – waar het verhaal zich afspeelt – maar ik moest ook het een en ander weten over het dagelijks leven in de zeventiende eeuw. En over het hoe en waarom van die heksenvervolgingen natuurlijk. Ik vond een archieflijst met een indrukwekkend groot aantal namen van mensen die rond 1630 in de stad Würzburg op de brandstapel terecht waren gekomen. Dat waren niet alleen oude vrouwtjes, zoals ik vroeger dacht, maar ook veel jonge mensen en kinderen. De verbranding van een dertienjarig meisje maakte de meeste indruk op me. Ik kon haar naam niet goed lezen maar het begon met een N en ik heb daar Nina van gemaakt. Dat meisje is dus verbrand, vier eeuwen geleden, maar ik besloot Nina in het boek een tweede kans te geven. Ik liet haar op tijd vluchten
Maar waar naar toe? Als je goed nadenkt besef je dat je in zo’n situatie eigenlijk nergens naar toe kan. Onder de mensen ben je in gevaar, dus moet je jezelf maar zien te redden. Uiteindelijk komt Nina bij zigeuners terecht, die zelf ook vervolgd werden wegens hekserij.
De heksenwaag in Oudewater
In Nederland werden ook heksen vervolgd maar op minder grote schaal dan in het buitenland. In de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën, zoals ons land toen heette, stond men twijfelachtig tegenover het geloof in hekserij. Men was er wel van overtuigd dat er heksen bestonden, maar ook dat er veel onschuldige mensen op de brandstapel belandden. Daarom werden vermeende heksen gewogen op de heksenwaag in Oudewater. Heksen moesten namelijk een extreem laag gewicht hebben, anders kwamen ze nooit op die bezem de lucht in…
Veel buitenlanders vluchtten naar Nederland om zich daar te laten wegen, maar niet iedereen was zo gelukkig om op tijd in Oudewater terecht te komen. Het verhaal dat ik vertel in ‘De amulet’ is niet echt gebeurd maar zou wel echt gebeurd kunnen zijn. Je kunt je voorstellen dat er meisjes zoals Nina hebben geleefd. Ze leefden in een wonderlijke wereld, met dat geloof in heksen en toverij, maar is onze wereld zo verschillend?
Een lezer heeft me eens gevraagd of ik ooit een boek over de Tweede Wereldoorlog ga schrijven. Ik zei nee, maar later bedacht ik dat ik dat eigenlijk allang gedaan had. Als je van Nina een joods meisje maakt en je laat haar rond 1940 leven, maakt ze exact dezelfde dingen mee als Nina in De amulet. Tot en met de zigeuners aan toe, die ook massaal in concentratiekampen omkwamen. Eigenlijk is er in die vierhonderd jaar dus niet eens zo gek veel veranderd…
PRIJZEN
Eervolle vermelding Kinderjury in 1996
Eervolle vermelding Jonge Jury in 1997
RECENSIES
“Levende talen”, Ruud Kraaijeveld
“De amulet heeft indruk op me gemaakt. In de eerste plaats is het boek opvallend goed geschreven. Het taalgebruik is zorgvuldig, gevarieerd en beeldend. Van der Vlugt is een echte vertelster, zoals veel auteur van historische jeugdromans, maar ze weet gelukkig de breedvoerigheid die daar meestal mee gepaard gaat, bijzonder goed in te perken. Ze schrijft zuinig en beknopt, maar tegelijkertijd levendig en helder. Haar dialogen zijn meestal levensecht. Het verhaal bevat veel actie en talrijke avontuurlijke gebeurtenissen, maar de schrijfster heeft kunnen voorkomen dat het verhaal een aaneenschakeling van spectaculaire voorvallen is geworden door de nadruk te leggen op de gevoelens van de hoofdpersoon.
Verder is het verteltempo plezierig hoog. De schrijfster blijft niet te lang stilstaan bij een situatie en kan zich bij beschrijvingen goed inhouden. Ook heeft ze zich niet laten verleiden tot allerlei uitstapjes en uitweidingen waarin historische informatie gegeven wordt. Die heeft ze subtiel en slim verweven in de gebeurtenissen rond de hoofdpersoon.
Simone van der Vlugt heeft het talent en mogelijkheden uit te groeien tot de opvolgster van Thea Beckman. Maar Van der Vlugt lijkt ook over capaciteiten te beschikken om een oeuvre van geheel eigen signatuur op te bouwen: de strakke manier waarop haar verhaal is gecomponeerd, de goede dosering van het avontuur en de historische informatie, haar uitstekende stilistische kwaliteiten en de persoonsgerichte vertelwijze wijzen in die richting.”
“Leesidee jeugdliteratuur”, Herman de Graef
“De schrijfster brengt de lezer midden in de woelige toestanden in de eerste helft van de 17de eeuw in Duitsland. Ze heeft zich ook goed gedocumenteerd over het dagelijks leven in die tijd: de jonge lezer komt hier echt te weten hoe de mensen uit die eeuw woonden, sliepen, werkten, aten, reisden, aan hun hygienische behoeften voldeden, etc. De beschrijving van het leven van de zigeuners in die periode is een verrassend element in deze historische roman. Daarom voorziet dit boek zeker in een behoefte, al blijft het alles bij elkaar toch iets te veel een reeks beelden uit het verleden zonder dat de band met het heden voor de lezer voor de hand ligt. Wellicht komt dat ook doordat het verhaal zich in Duitsland afspeelt. Het zal de jonge lezer niet zo makkelijk vallen het hele gebeuren te verplaatsen naar de Nederlanden, waar dergelijke waanzinnige vervolgingen zich net zo goed hebben voorgedaan. De taal is verzorgd maar klinkt soms wat nadrukkelijk eenvoudig.”
“Het Algemeen Dagblad”, Joke Linders
“Simone van der Vlugt toont zich met de amulet een waardig opvolgster van Thea Beckman. Haar stijl is zelden verrassend, nooit gebrekkig en biedt ruimte aan de figuren die ze voor ons oproept. (…) De amulet is een alleraardigst en leesbaar verhaal in een decor dat tot de verbeelding spreekt en het levn van zigeuners in een nieuw daglicht zet.”
