Literaire Thriller Magazine, juni 2010
Het kleine randje zwart op je ziel
Het succesverhaal van bestsellerauteur Simone van der Vlugt is vaak verteld. Zij begon met het schrijven van historische jeugdromans en brak met haar literaire thrillers door naar een volwassen publiek. Vorig jaar verscheen haar eerste historische roman voor volwassenen, Jacoba, Dochter van Holland. Haar nieuwste thriller, Op klaarlichte dag, ligt sinds eind april van dit jaar in stapels in de winkels. Een goed moment voor een gesprek met vakvrouw Van der Vlugt, die er voortdurend naar streeft zichzelf en haar publiek te verrassen, over het ontstaan van haar verhalen en het verschil tussen schrijven over angst en angst ervaren.
Van der Vlugt produceert een boek per jaar. Dat klinkt misschien eenvoudiger dan het soms is. ‘Wat later een boek wordt, begint met losse ideeën, als stukjes van een puzzel die nog onvolledig is,’ zegt Van der Vlugt. ‘Ze dienen zich aan als losse flodders, alsof ik rondloop met een antenne op mijn hoofd die dingen opvangt. Meestal heb ik een notitieboekje op zak, maar ik ben niet bang ideeën kwijt te raken als ik ze niet opschrijf. Als ze weer verdwijnen, waren ze niet goed. Ik heb ook weleens een half boek weggegooid. Toen kwam ik er gaandeweg pas achter dat het niet werkte en ik een andere weg moest inslaan.’ Bang om te lang te blijven tobben over de voortgang van een verhaal is Van der Vlugt evenmin. ‘Een verhaal ontstaat door het combineren van ideeën, maar je moet ideeën ook durven loslaten. Forceren heeft geen zin.’
De huis-, tuin- en keukenthrillers voorbij
Het is gelukkig vol in Van der Vlugts hoofd. ‘Soms ben ik met verschillende dingen tegelijk bezig en moet ik een opkomend verhaal “blokken” om eerst af te kunnen maken waarmee ik op dat moment bezig ben.’ Haar verhalen blijft zij vormgeven in verschillende genres, wat haar fris houdt. ‘Nu, na Op klaarlichte dag, werk ik aan een tweede historische roman. De jeugdboeken trekken ook, maar minder hard. Jarenlang heb ik mij verdiept in historische verhalen voor mijn jeugdboeken. Om ze te schrijven moet ik een stap terugdoen naar de belevingswereld van de doelgroep. Thrillers en historische romans schrijf ik vanuit mijn eigen perspectief. Bij mijn eerste thrillers vond ik het heerlijk nu eens míjn tijd te beschrijven, op eigen terrein te blijven. Gedetailleerd ingaan op alledaagse zaken als shoppen en vriendinnengedoe. Inmiddels heb ik het schrijven van de ‘huis-, tuin- en keukenthrillers’ wel een beetje gehad en zou ik iets willen schrijven dat zich afspeelt binnen het tijdsbestek van één avond. Uitgaan van die compacte, voor mij nieuwe eenheid van tijd en ruimte, in plaats van een verhaal vertellen dat zich uitstrekt over maanden. Ik wil mijzelf steeds uitdagen, heb prikkels nodig. Tot ik een nieuwe uitdaging gevonden heb schrijf ik niet.’
Naast een overeenkomst in het gehanteerde perspectief ziet Van der Vlugt wel degelijk een verschil tussen het schrijven van thrillers en historische romans. ‘Een historische roman kan ik psychologisch meer uitwerken. Daarin gaat het niet zozeer om de plot maar om gebeurtenissen waardoor mensen worden beïnvloed, die iets met hen doen. Thematisch kan dat dieper gaan.’
Controle en angst
Haar thrillers kenmerken zich niet alleen door een sterk plot. Ook thema’s kunnen terugkeren, zij het in een andere vorm. ‘In Herfstlied en Blauw water schreef ik over het verlies van controle. In Op klaarlichte dag speel ik ook met dat thema, wat zichtbaar wordt in het gedrag van het hoofdpersonage. Dat schuurt. Op klaarlichte dag gaat over het kleine randje zwart dat iedereen op zijn ziel heeft. Over de omstandigheden die ervoor kunnen zorgen dat het zich uitbreidt. Het kan in je leven uit de hand lopen zonder dat je dat gepland had, als een domino-effect waarvan je alleen maar kunt hopen dat het ophoudt. Vaak kunnen mensen zich niet voorstellen dat zij tot iets duisters in staat zouden zijn. Toch kan onder de juiste hoeveelheid stress ook jouw persoonlijkheid veranderen. In Op klaarlichte dag schrijf ik over het verloren gaan van de onschuld.’
Het boek gaat ook over iets wat Van der Vlugt zelf goed kent: ‘De angst voor verlies van controle. Ik kan gestrest raken als iets niet lukt, als ik bijvoorbeeld mijn kinderen niet kan helpen. Ik voel me enorm verantwoordelijk. Als ik denk dat ik verschil kan maken, kan ik mij als een pitbull ergens in vastbijten. Ik zie het als mijn schuld als het dan niet lukt. Dat verantwoordelijkheidsgevoel is niet per se waar mijn schrijverschap vandaan komt maar het voedt het wel.’
Schrijven over angst vindt Van der Vlugt niet moeilijk. ‘In het werkelijke leven ben je overgeleverd aan het lot. Daarover ben je niet de baas, heb je geen controle. Bij het schrijven heb ik vooraf bedacht hoe het met een personage zal aflopen. Ik blijf de baas over de scène. Om over angst te schrijven moet je die in jezelf oproepen en erboven gaan staan; schrijven over angst is als het bezweren van de angst. Angst en geweld horen bovendien thuis in een thriller. Ik heb nog nooit wakker gelegen van mijn eigen verhalen, noch van die van anderen. Ik lees als schrijver en laat mijn eigen logica op andermans verhalen los. Dan kijk ik vaak zo kritisch dat ik me niet meer kan laten meeslepen door het verhaal. Soms is de suspense die wordt opgebouwd dan ook niet meer dan een lokkertje dat even later teniet wordt gedaan. Iemand schrikt zich kapot van een onverwacht geluid en dat blijkt een wegspringende kat te zijn. Speel niet met spanning op die manier, denk ik dan. Laat het echt misgaan. In een thriller moet in mijn ogen spanning gerechtvaardigd zijn. De spanning en de voortgang van het verhaal staan voorop als ik een thriller schrijf.’
Onderzoek
Spanning en vaart zijn niet het enige waarnaar Van der Vlugts zorg uitgaat; ook in het waarheidsgehalte van een verhaal steekt zij de nodige energie. ‘Voor Op klaarlichte dag ben ik veel naar Roermond en omgeving geweest, waar het boek zich grotendeels afspeelt. Als je in Roermond door de Koninginnelaan fietst, kun je het huis van Julia, een van de hoofdpersonen, vinden. Ook de beschrijving van een begraafplaats klopt. In Roermond had ik een afspraak bij het politiebureau. Hoofdinspecteur Paul de Rooij heeft mij enorm geholpen. Op zijn vrije dag heeft hij mij twee uur rondgeleid en daarna hebben wij contact gehouden. Het politieonderzoek zoals dat in Op klaarlichte dag beschreven is, is authentiek. Ik wilde dat dat klopte.’
Van der Vlugt gaat niet voor het checken van alle feiten de deur uit. ‘Thuis heb ik een archief waarin ik van alles bewaar dat ik kan gebruiken voor mijn verhalen: krantenartikelen, andere knipsels, noem maar op. Niets gooi ik daaruit weg, het kan altijd van pas komen. Die informatie is een deel van mijn research, ik gebruik het om mijn ideeën verder uit te werken.’ En af en toe komt er iets bij. ‘Ik blijf nieuwsgierig naar mogelijkheden voor een verhaal. Het is een kwestie van puzzelstukjes bewaren.’
Eva Gerrits
